Wat is een democratie?

2 juni 2014 Jan Pompe 1188

Het belang van gedelegeerde verantwoordelijkheden bij besluitvorming

Veel mensen denken dat democratie vooral staat voor ‘een meerderheid van stemmen’. Niet alleen maatschappelijk gezien, maar ook binnen organisaties die een democratische besluitvorming nastreven. Dit is naar mijn mening een misverstand. Maar wat is een democratie of democratische besluitvorming dan wel? 

Gedelegeerde verantwoordelijkheid

Democratie is volgens mij veel meer gedelegeerde verantwoordelijkheid tot het nemen van beslissingen. Deze verantwoordelijkheid wordt ingevuld door deskundige mensen in een land, die bij meerderheid van stemmen zijn gekozen. Bij belangrijke kwesties overleggen zij uitvoerig – onder meer via de media – met hun achterban, met deskundigen, wetenschappers, ambtenaren en met ministeries van andere landen. Ook in organisaties is er sprake van gedelegeerde verantwoordelijkheden aan functionarissen die uit hoofde hiervan besluiten nemen. Als het goed is, baseren ze deze beslissingen op overleg met hun team, medewerkers en het hogere management, zowel via het informele als het formele circuit.

Besluitvorming

Op grond van overleg nemen degenen die een gedelegeerde verantwoordelijkheid hebben een weloverwogen besluit. In hun taak is inbegrepen dat ze daarin de belangen betrekken van alle partijen die zij vertegenwoordigen. De besluitvorming is immers ten bate van alle betrokkenen. Deze opvatting van democratie is basaal anders dan het democratisch ogende besluit per referendum. Bij een referendum kunnen alle betrokkenen een besluit nemen over een kwestie, zonder inzicht in alle relevante aspecten en zonder de materie goed te kunnen overzien omdat de benodigde kennis en kunde ontbreken. Dat de belangen van sommige groepen daarbij onnodig kunnen worden geschaad, laten bijvoorbeeld Poetin en Wilders zien.

Een democratische organisatie?

Bij een democratische organisatie is het niet veel anders. De persoon die de besluiten neemt, overlegt met alle betrokkenen, zoals collega-medewerkers, collega-managers, klanten, aandeelhouders, etcetera. Hij of zij neemt op basis van zijn of haar expertise en in overleg een besluit ten bate van alle betrokkenen. Om de besluitvorming te baseren op een referendum is ook binnen organisaties niet verstandig, ook al bestaat de veronderstelling dat dit veel draagvlag op zal leveren. Betrokkenen zouden vanuit eigenbelang kunnen besluiten, hebben niet alle informatie en kennis en baseren zich onvoldoende op overleg. Het is niet verstandig om te vertrouwen op het principe van het recht van de sterkste dat, ondanks dat het gebaseerd is op de meerderheid, niet altijd de juiste weg wijst.

Jan Pompe,

Managementfilosoof

IJsselstein, 10 april 2014

Vragen, opmerkingen? Graag! jan.pompe@axisinto.nl