Rail Away

3 maart 2014 Jan Pompe 647

Het is hommeles over en op het spoor

Wellicht kent u het programma ‘Rail Away’. Daarin maakt de camera met chocoladebruine begeleidingsstem een monotoon reisje door de mooiste stukken van Europa. De Zwitserse en Japanse spoorwegen staan ondanks hun onherbergzame terreinen en extreme weersomstandigheden bekend om hun absurde accuratesse. De treinen rijden bijna tot op de seconde nauwkeurig en dat al decennia lang, met heel veel treinen. Hoe anders is het gesteld met de Nederlandse spoorwegen.

Hommeles

Sinds de verzelfstandiging in 1995 is het hommeles over en op het spoor. Er liggen blaadjes op de rails, de wissels zijn bevroren of het materieel is niet goed onderhouden. Ook zijn onderlinge conflicten tussen ProRail en NS Reizigers aan de orde van de dag. De reizigers worden geconfronteerd met alle ellende die hieruit voortkomt.

Aanpak van de verzelfstandiging

Bij de verzelfstandiging werd besloten, conform de managementmode van dat moment, dat het bedrijf moest worden opgesplitst in zelfstandige eenheden. Deze business units werden later profit centers genoemd. De regering en de toenmalige directie van NS besloten tot de opsplitsing zonder systematisch overleg met de medewerkers over de beste aanpak voor de verzelfstandiging. Het was een beslissing van bovenaf en beneden op de werkvloer moesten ze het maar uitzoeken. Ik weet dit omdat ik zijdelings bij het proces betrokken was.

Het ei van Columbus

Ondanks mijn aandringen om met de medewerkers en het lagere management te overleggen over het vormgeven van de verzelfstandiging, werd manhaftig besloten tot opsplitsing in aparte bv’s. Nu de problemen weer dreigen te escaleren, komen politiek en directie weer met een grote oplossing, het ei van Columbus.

Herhaling van zetten

Uitgelekt is dat een adviseur van McKinsey, een ex-manager van Shell, waarschijnlijk het advies gaat geven om ProRail en NS weer te fuseren. Naar mijn mening wordt opnieuw dezelfde fout gemaakt. Afgezien van de vraag of een fusie nu wel of niet verstandig is, maakt de wijze waarop de managementmanoeuvre wordt uitgevoerd deze bij voorbaat tot een kansloze poging om de problemen op te lossen. Die problemen zijn namelijk concreet van aard en hebben te maken met onderhoud en met onderlinge communicatie op het zogenaamd laagste niveau. Een fusie kan volgens mij alleen slagen als overleg met alle betrokkenen (hetzij direct, hetzij vertegenwoordigd) systematisch als mogelijkheid wordt onderzocht en uitgevoerd.

Mijn voorspelling

Ik voorspel oplopende wachttijden, blaadjes op de rails en nog meer onverwachte ongelukken. Hoe kan dit nou, zal het dan klinken. Ik betreur bij voorbaat dat mijn voorspelling zal uitkomen, net zoals de vorige keer. Om organisatieproblemen wel systematisch aan te pakken, verwijs ik u naar Axis into Management in Utrecht. Daar wordt met het door mij ontwikkelde Common Sense Development Program gewerkt. Het kan u met advies, training en interim-management leren hoe het mogelijk is systematisch overleg te implementeren als methode om alle voorkomende problemen op te lossen.

Dan bent ú in ieder geval op tijd op uw werk!

IJsselstein , 28 februari 2014

Jan Pompe    
Managementfilosoof

Reacties? Vragen? Graag! Stuur ze naar jan.pompe@axisinto.nl.