Over oplossingen en hun problemen…

4 juli 2010 Jan Pompe 1034

Problemen en oplossingen zijn rare dingen. Waarom? Omdat ze niet zonder elkaar kunnen en tegelijkertijd een ongelooflijke hekel aan elkaar hebben. Als een oplossing in de buurt komt van een probleem, krijgt het probleem al de zenuwen. O jee, ik word opgelost! En wie wil dat nou, opgelost worden? Iedereen wil toch blijven bestaan. Problemen mijden oplossingen als de pest. Ze verstoppen zich ervoor. Dat schiet dus lekker op, als u een probleem wilt oplossen! Wat nu?

Eerst een simpel voorbeeld. Dat helpt om later ingewikkelder situaties te begrijpen en beter het hoofd te bieden. Stel u wilt boodschappen doen, maar hebt geen geld.

Snelle oplossing?

Laten we beginnen het probleem een naam te geven. Daardoor voelt het zich al een beetje in het nauw gedreven. Want een naam maakt een probleem herkenbaar en plaatsbaar. Een toevallig in de buurt hangende oplossing weet het snel te vinden. Noemen we het probleem bijvoorbeeld ‘lege portemonnee’, dan springt de oplossing er bovenop. Ik ren de trap op en vraag mijn buurman een tientje te leen. Geld in de zak! Probleem opgelost! Lekker boodschappen doen!

Monster met zeven koppen

Nu merk ik aan de frons op uw voorhoofd dat u een ervaren probleemoplosser bent. Het probleem is helemaal niet weg. Nee, het is gegroeid! Het heeft het oplossinkje opgeslokt in plaats van andersom! Het lijkt wel een monster met zeven koppen. Heb ik het een naam gegeven, is de oplossing er bovenop gesprongen, wordt het een nog groter probleem dan het al was. De buurman krijgt inmiddels 50 euro van me. Laten we deze groeiende draak maar even geen naam geven en met rust laten. Het probleem is dan voorlopig veiliggesteld.

Vechten om te overleven

Problemen oplossen is dus niet eenvoudig. Een probleem heeft meestal enorm veel aspecten. Net als elk mens vecht ook een probleem voor zijn leven en weet het precies hoe het met oplossingen om moet gaan. Het heeft immers al veel oplossingen weerstaan voordat u, als trotse bezitter van het probleem, überhaupt merkt dat u er één hebt. Het probleem heeft zich al ontwikkeld tot een puberaal draakje wanneer u het net een naam hebt gegeven. Tegen die tijd heeft het al geleerd zich te ontdoen van veel loslopende oplossingen.

Groter en sterker

Erger nog, het probleem heeft alle oplossingen opgevreten! En daar is het groter en sterker van geworden! Zo kunnen kleine dagelijkse probleempjes uitgroeien tot monsters die ons in diepe putten werpen en ons doen snakken naar de tijd dat onze huidige financiële ramp nog bestond uit een ‘lege portemonnee’. Een probleem dat toen nog op te lossen was door een tientje van de buurman te lenen, is na twee jaar oplossinkjes een groot schuldenprobleem geworden. Oei! Daar gaat de bel, zou het de buurman zijn of de deurwaarder? Niet opendoen, hoor!

Wake-up call

Hallo! Wakker worden! Het was maar een voorbeeldje. Maar wel een voorbeeld waar we veel van kunnen leren. Dat we goed moeten opletten wanneer we een probleem opmerken. Voorzichtig moeten zijn als we het een naam geven. En heel behoudend en nadenkend moeten zijn over de oplossing die we erbij halen. Letten we niet goed op met oplossinkjes, dan worden probleempjes op den duur monstrueus groot.

Het echte probleem

Het voorbeeld van de portemonnee laat zich helaas gemakkelijk vertalen naar de praktijk van alledag. Veel mensen, teams en organisaties ‘lossen problemen op’ zoals zojuist beschreven. Het is dan de schone taak van de manager van een team of organisatie, of de coach, om eerst het echte probleem te bepalen. De coach doet dat natuurlijk in nauwe samenwerking met de cliënt. Daarna is het pas tijd om aan oplossingen te werken die het probleem een kopje kleiner maken!