Management by columns

29 april 2011 Jan Pompe 761

Een sneak preview van Jan Pompes nieuwe boek

Op 18 mei is het zover. Dan krijgt Jan Pompe het eerste exemplaar overhandigd van zijn boek ‘Management by columns’. Ook u bent van harte welkom bij deze feestelijke bijeenkomst. U kunt zich nog tot 6 mei inschrijven. Om u nieuwsgierig te maken vast een sneak preview: de column over het tobben met problemen waar maar geen oplossingen voor worden bedacht. Over de vermeende domheid van Belgen met een knipoog naar Common Sense Management.

Belgen zijn dom

Dat Belgen dom zijn is een open deur. Net zoals wij gierig zijn. Er bestaan de meest bizarre grappen over de Belgische domheid. Net zoals over de Nederlandse gierigheid trouwens. Zou die domheid kloppen, net zoals onze gierigheid? Je bent dom als je een groot, langdurend probleem hebt en er niet systematisch aan werkt. Misschien dat we de Belgen eindelijk eens terecht dom zouden kunnen vinden, als we aantonen dat ze zinloos tobben met een aantal problemen waar ze maar geen oplossing voor willen bedenken.

Analyse: Taalprobleem door domheid?

Neem nou het taalprobleem. Wat is er eigenlijk aan de hand in België qua taal? Wat ik interessant vind bij een probleem is het zoeken van een analyse die, naast dat-ie zicht geeft op het probleem zodat we het beter kunnen begrijpen, ook een aanzet levert tot verbetering. Je kunt bijvoorbeeld zeggen dat die Belgen gewoon dom zijn en dat ze daardoor een taalprobleem niet kunnen oplossen. Dat is echter een analyse die geen bijdrage levert aan een mogelijke oplossing en bovendien niet aangeeft waarom die Belgen dom zijn.

Twee talen: Vlaams en Frans. Dat is op zich niets bijzonders. Kijk naar het ontstaan van de Verenigde Staten; de oorspronkelijke kolonisten spraken Duits, Frans, Engels en Nederlands. Nu, na weinig te hebben getobd met een taalstrijd, spreken ze allemaal Engels. Ook in Nederland hadden en hebben we meerdere talen. Wij hebben het Nederlands gewoon als hoofdtaal uitgeroepen. Klaar is Kees. Wij zitten er niet mee en de Friezen, Zeeuwen en Limburgers lijken zich ook te schikken. We hebben er in ieder geval geen destructieve langdurige strijd over. Bij internationale bedrijven komt het veelvuldig voor dat even naar de handigste taal moet worden gezocht, op tv kijken we naar series van buitenlandse komaf, veel boeken komen alleen in een andere dan de Nederlandse taal uit. Op universiteiten wordt Engels naast Nederlands steeds handiger. Maar in België is er over taal een hevige ruzie ontstaan.

Als je ruzie met de buren hebt, gewoon omdat hun kop je niet aanstaat, of omdat ze lawaai maken, of omdat ze de tuin niet netjes bijhouden, of niet naar de kerk gaan, of juist wel naar de kerk gaan, een veel blaffende hond hebben, dan is dát het probleem. Je zorgt ervoor dat ze ruzie met jou krijgen. Je máákt ruzie. Dat doe je door te zeuren, of door juist niet met ze praten maar een andere kant op te kijken, kortaf te reageren, negatieve verhalen over hen te vertellen en, uiteindelijk krijg je die ruzie, door het vers gemaaide gras over de schutting te gooien. Je krijgt dan ruzie over het gras. Niet over het echte probleem.

Common Sense aanpak

De enige echte goede aanpak is in je eigen team constateren, uitspreken en notuleren dat je niet gebaat bent bij een blijvend conflict. Als dat inderdaad zo is, dan is het zaak de concrete problemen te gaan opzoeken, benoemen en ‘en detail’ uit te werken. Dit proces is lastig en wellicht is het verstandig om het te doen met een professionele begeleiding. En dan, eventueel met een bemiddelaar, het gesprek aan te gaan over de concrete problemen en de andere partij vragen hetzelfde te gaan doen. Mocht dat niet helpen, en je bent overtuigd van je gelijk, dan ga je middels een formeel proces het gevecht aan. Je onthoudt je daarbij van informele processen, dus niet klagen bij de koffiemachine!

Dit is je enige mogelijkheid om aan het conflict te werken. Zo is het, naar mijn idee, ook in België. Het gaat niet om de taal. Het gaat in België niet om Frans of Vlaams. Het gaat om iets anders. Wat maakt het uit of iemand Frans of Vlaams spreekt? Het is natuurlijk lastig met twee talen, maar op zich is het niet echt een groot probleem. Als die Belgen aan hun onderlinge problemen willen werken zullen ze in ieder geval aan de juiste problemen moeten gaan werken. Het opzoeken van het juiste probleem, daar ligt misschien het begin van een helpende analyse. Om aan de echte problemen in België te gaan werken is een aanpak nodig die begint met een juiste analyse. De analyse ‘we hebben een taalprobleem’ is volgens mij niet adequaat.

Geen taalprobleem, maar een stammenoorlog

De Vlamingen en Walen hebben geen taalprobleem. Ze hebben problemen over geld, belasting, het gebruik van overheidsgeld, over grenzen, over politiek, het bestuur van Brussel etc. Het lijkt een soort stammenoorlog over diverse concrete zaken waarbij ze de taal gebruiken als het gras wat ik over de schutting gooi om ruzie te maken. In ieder geval draagt de taalstrijd blijkbaar niet bij aan een oplossing van die concrete problemen.

Misschien willen ze ook niet aan het probleem werken. Dat wil ik in ieder geval niet terwijl ik het gras over de schutting plemp. Ik wil dat die blaffende hond zijn bek houdt. Daar komen we echter niet uit. Dus: gras, over de schutting. Dan maar ruzie over iets anders. Dat gaat niet helpen, dat weet ik ook wel, integendeel een probleem erbij zelfs. Het is dom, ik weet het, maar het gras gaat over de schutting. Die klote hond!

Een proces van zoeken naar wat nou eigenlijk de echte problemen zijn, en er dan hoe dan ook aan gaan werken, is de enige zinnige remedie en wellicht het begin van een verbeterend proces. Dat doen ze niet die Belgen, ze gooien gras over de schutting. Net als ik. En dat is dom.